„Nemesis” – taką nazwę nosi nowatorski i bardzo nowoczesny model systemu śledczego w zakresie przestępstw seksualnych, który właśnie zaczęła realizować wielkopolska policja. Takimi urządzeniami dysponują śledczy tylko 5 krajów na całym świecie!

Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Poznaniu kupiło najnowocześniejszą linię technologiczną do badań genetycznych, co jest częścią projektu „Nemesis”. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie dofinansowanie z Funduszy Norweskich. Teraz wielkopolska policja ma urządzenia, którymi oprócz niej dysponują śledczy tylko 5 krajów na całym świecie!

Laboratorium jest bardzo ważne!

To niezwykle ważny aspekt projektu, bo pracownicy cywilni i policjanci pracujący w laboratoriach kryminalistycznych nie zawsze są zauważani, a przecież to właśnie oni często są cichymi bohaterami wielu medialnych sukcesów policyjnych.
„Nie przesłuchują świadków, nie biorą udziału w zatrzymaniach osób, nie przedstawiają im zarzutów” – informują wielkopolscy policjanci. – „Jednak bez ich specjalistycznej wiedzy, skrupulatności i determinacji wykrycie sprawcy przestępstwa byłoby niemożliwe. Podczas dnia pracy całymi godzinami, w sterylnych warunkach ślęczą nad dziesiątkami – jak nie setkami – próbek materiału dowodowego i porównawczego. Badają i analizują wszystkie pozostałości po sprawcy na miejscu zbrodni; ślady daktyloskopijne, traseologiczne, mechanoskopijne, biologiczne, fizykochemiczne, osmologiczne, balistyczne, fonoskopijne, a także dokumenty. W przypadku śladów biologicznych materiał ten jest najczęściej śladowy; kropla zaschniętej krwi lub śliny, plama nasienia, kawałek paznokcia, pojedynczy włos czy fragment naskórka”.

Postęp w nauce i technologii daje policyjnym analitykom laboratoryjnym oręż w walce z przestępczością – o ile mają sprzęt, będący efektem tego postępu, do dyspozycji. A bywa z tym różnie, bo najnowocześniejsze i najnowsze urządzenia wykorzystywane do badań różnych rodzajów śladów są tak drogie, że często przekraczają budżet takiej jednostki policji jak komenda wojewódzka. Podobnie byłoby i w przypadku „Nemesis”, na szczęście tu z pomocą przyszły Fundusze Norweskie.

Co potrafi nowy sprzęt?

„Dzięki zaangażowaniu pomysłodawczyni projektu – dr inż. Natalii Rogalskiej-Niżnik, genetykowi z poznańskiego Laboratorium Kryminalistycznego, Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu uzyskała dofinansowanie na realizację projektu w ramach programu Norweski Mechanizm Finansowy na lata 2014-2021” – informują policjanci. – „Projekt realizowany jest w porozumieniu z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Centrum Projektów Europejskich MSWiA. Całkowita wartość projektu wynosi 2 322 000 zł, z czego 1 973 700 zł to dofinansowanie ze środków norweskich”.

Jednym z zadań projektu „Nemesis” jest wyposażenie Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Poznaniu w najnowocześniejszą linię badawczą do badań genetycznych. Dzięki niej policyjni analitycy będą mogli stworzyć algorytm i opracować metodykę przeprowadzania badań w sprawach przestępstw na tle seksualnym, poznanie dostępnych metod ujawniania śladów biologicznych oraz zastosowanie automatyzacji w badaniach. Będzie też możliwa wymiana informacji na temat grup przestępczych oraz nawiązanie kontaktów międzyinstytucjonalnych.

Innowacyjny sprzęt zakupiony w ramach projektu już trafił do pracowni genetycznej Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Poznaniu. Są to: separator komórkowy, koncentrator komórkowy, automat do ekstrakcji DNA, wirówki z chłodzeniem i rotorem horyzontalnym oraz homogenizator ultradźwiękowy.

„Sprzęt wykorzystuje unikatową technologię separacji komórek” – wyjaśniają specjaliści. – „W praktyce oznacza to, że genetyk może oznaczyć dokładny profil DNA sprawcy, posiadając bardzo skąpą ilość materiału biologicznego, przy czym przeprowadzona analiza nie skutkuje jego utratą. Linia badawcza umożliwia także określenie profili DNA poszczególnych osób w mieszaninie krwi, nasienia, mieszaninach różnych rodzajów komórek, z jednoczesnym wskazaniem z jakiego typu komórki badane DNA pochodzi. Możliwość takiego rozróżnienia jest szczególnie przydatna np. w badaniach spraw zgwałceń z udziałem kilku sprawców. Do tej pory możliwości identyfikacyjne w tego typu przestępstwach były bardzo ograniczone. Co istotne, na podstawie wyodrębnionego DNA policyjni genetycy są w stanie wskazać na cechy fenotypowe sprawcy, czyli określić jego wiek, kolor oczu, włosów czy pochodzenie biogeograficzne. Dzięki temu można zawęzić krąg podejrzanych i typować osoby do dalszych badań pod kątem zgodności DNA”.

Wdrażana obecnie w poznańskim laboratorium kryminalistycznym technologia separacji komórek jest jedyna w Polsce. Poza Poznaniem taką technologią dysponują śledczy jeszcze tylko w 5 krajach na całym świecie: Stanach Zjednoczonych, Chinach, Niemczech, Szwajcarii i Włoszech.