Już po raz jedenasty Muzeum Martyrologii Wielkopolan w Forcie VII zaprasza na akcję „Zapal znicz pamięci”. „Płomieniami palących się zniczy chcemy przypomnieć o tysiącach zamordowanych Polaków na obszarach siłą wcielonych do III Rzeszy w roku 1939” – piszą organizatorzy akcji.

Tylko do końca 1939 r. na terenie Wielkopolski, na Pomorzu, Kujawach, Śląsku i ziemi łódzkiej Niemcy zamordowali około 40 tysięcy przedstawicieli polskich elit, w tym powstańców wielkopolskich, śląskich oraz innych twórców II Rzeczypospolitej.

W Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII przy ul. Polskiej akcja rozpocznie się 27 października o godz. 12.00. Osoby pragnące zapalić znicze będą mogły je nabyć w kasie muzeum.

Akcja jest wspólnym przedsięwzięciem pionów edukacyjnych IPN z Poznania, Gdańska, Bydgoszczy, Katowic oraz Łodzi oraz regionalnych rozgłośni radiowych. Partnerem akcji jest Wielkopolskie Muzeum Niepodległości – Oddział: Muzeum Martyrologii Wielkopolan Fort VII. Akcja odbywa się pod Patronatem Honorowym Marszałka Województwa Wielkopolskiego Marka Woźniaka.

Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII powstało w miejscu niemieckiego obozu koncentracyjnego. To był pierwszy obóz koncentracyjny, który Niemcy utworzyli w okupowanej Polsce. Oficjalna nazwa obozu była później zmieniana dwukrotnie, nie miało to jednak wpływu na sytuację znajdujących się w nim więźniów. Przez Niemców Fort VII określany był potocznie jako Lager der Blutrache – „obóz krwawej zemsty”.

Obóz w Forcie VII był największym w Wielkopolsce ośrodkiem eksterminacji polskich elit, miejscem, w którym niemieccy oprawcy dopuszczali się niewyobrażalnego wręcz okrucieństwa. Dość powiedzieć, iż więźniowie, którym komunikowano, że zostaną przeniesieni do obozów budzących wyjątkową grozę, np. Auschwitz, Dachau, Gross-Rosen, Mathausen-Gusen, Buchenwald i in., byli spostrzegani przez przebywających z nimi z celi towarzyszy niedoli jako ci, którym los dał szansę na przeżycie…

W początkowym okresie istnienia obozu koncentracyjnego w Forcie VII kierowano do niego przede wszystkim osoby, które władze niemieckie uznawały za przeciwników politycznych lub wrogów Niemiec i Niemców. W pierwszej kolejności rozprawiono się z inteligencją wielkopolską jako możliwym zarzewiem przyszłego buntu oraz z powstańcami wielkopolskimi i śląskimi uznawanymi za zdrajców niemieckiego państwa. Grupy te aresztowano na podstawie przygotowanych jeszcze przed wybuchem wojny list proskrypcyjnych, zaś same aresztowania traktowano jako element tzw. Intelligenzaktion – „operacji politycznego oczyszczania terenu”.

Fort VII był pierwszym obozem, w którym niemieccy oprawcy użyli gazu do masowego mordowania ludności cywilnej. W październiku 1939 r., krótko po otwarciu Konzentrationslager Posen, w jednej z remiz artyleryjskich Fortu VII Niemcy uruchomili testową komorę gazową, w której stosowano przywożony w butlach tlenek węgla (czad). Ofiarami testów było kilkuset pacjentów Zakładu Psychiatrycznego w Owińskach oraz oddziału psychiatrycznego Kliniki Neurologiczno-Psychiatrycznej Uniwersytetu Poznańskiego. Proceder uśmiercania gazem trwał blisko dwa miesiące. Testy zarzucono, gdyż tlenek węgla uznano za mało „efektywny” środek zabijania.

Spacer po ekspozycjach Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII pozwala nie tylko poszerzyć wiedzę o zbrodniach popełnianych przez hitlerowców na mieszkańcach Wielkopolski, lecz także – dzięki emocjom pojawiającym się podczas oglądania eksponatów i słuchania opowieści przewodników – poczuć w części grozę tamtych okrutnych czasów. W części, gdyż strach i cierpienie, którego wówczas doświadczali Polacy, nie jest – na szczęście – elementem doświadczenia życiowego osób urodzonych po 1945 r.

O Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII nie wystarczy powiedzieć, iż jest to miejsce, które trzeba odwiedzić. O takim miejscu należy mówić, iż powinno się w nim bywać.

Mat. pras., el

Oglądanie ruin, schodzenie pod ziemię aż do… fortecznych toalet, a na zakończenie kawa i ciacho. Bartosz Waliszewski oraz Sebastian Monczyński zapraszają w samo południe na zwiedzanie Fortu V przy Lechickiej.

” Zapraszamy na spacer po czeluściach i zakamarkach ruin Fortu V. Gwarantujemy, że w Poznaniu nikt takich nie ma!” – kuszą pomysłodawcy wycieczki i jej przewodnicy.

Zwiedzanie rozpocznie się od spaceru po parku, by po jakimś czasie zejść pod ziemię. Tam będzie można zobaczyć toalety forteczne albo… strop na ziemi. Stropy co prawda zazwyczaj nie są na ziemi, ale przewodnicy obiecują, że wyjaśnią na miejscu, o co chodzi.

Po spacerze będzie można wejść na kawę/herbatę i ciacho do pobliskiego hotelu „Lechicka”, który bardzo wspiera rewitalizację fortu i posłuchać, jakie plany wobec niego mają jego opiekunowie. Bartosz Waliszewski i Sebastian Monczyński zapewniają, że każda opinia jest ważna i każdy pomysł wart obgadania. Wszystko razem zostanie ujęte w projekcie rewitalizacji fortu, który ma być gotowy do końca roku i przekazany władzom Poznania.

Organizatorzy zapraszają wszystkich chętnych, proszą jednak o ubiór odpowiedni na wędrówkę po lesie i podziemiach. Spotkanie jest organizowane w ramach projektu „Historia, Kultura, Ludzie – Naramowicka Strefa Społeczna” współfinansowanego ze środków Miasta Poznania.

Mat.pras., el