Lato to sezon na wypoczynek nad wodą, a więc między innymi wypożyczanie sprzętu wodnego. I tu pojawia się problem, bo nadal wiele wypożyczalni żąda zostawienia w zastaw dowodu osobistego. A to niezgodne z prawem.
Taka sytuacja zdarzyła się naszemu Użytkownikowi, który chciał wypożyczyć rower wodny nad jeziorem. I w wypożyczalni dowiedział się, że musi zostawić w zastaw swój dowód osobisty. „Dla pracownika nie było argumentem, że to niezgodne z prawem, więc ostatecznie nie wypożyczyłem tego roweru” – napisał do nas pan Marcin. – „Ale może warto nagłośnić temat, bo z tego co udało mi się ustalić, większość wypożyczalni nad jeziorem stosuje taką zasadę”.
Taka praktyka, jak jednoznacznie informuje UODO na swojej stronie – jest niezgodna z prawem. „Nikt zgodnie z prawem nie może od nas wymagać, byśmy zostawili dokument tożsamości (np. dowód osobisty, paszport, prawo jazdy) w zastaw za np. wypożyczany sprzęt” – czytamy. W dodatku warto wiedzieć, że takie żądanie jest łamaniem prawa. Ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych art. 79 mówi wprost, że żądanie pozostawienia dowodu osobistego w zastaw jest naruszeniem obowiązującego prawa i grozi za to kara pozbawienia wolności do jednego miesiąca lub kara grzywny.
UODO przypomina, że pozostawienie dokumentu tożsamości na godzinę – bo tyle średnio trwa przejażdżka po jeziorze – w rękach pracownika wypożyczalni jest bardzo nierozsądnym działaniem. Nie mamy przecież żadnej pewności, czy w tym czasie ktoś nie wyjmie naszego dowodu, nie skopiuje zawartych w nich danych, a później na tej podstawie nie weźmie kredytu albo nie podpisze umowy, która obciąży finansowo właściciela dowodu.
A co ze skserowaniem dowodu albo spisaniem z niego danych? Jak informuje UODO, to jest dozwolone, z zastrzeżeniem, że mogą to być tylko takie dane, które są niezbędne do wykonania tej konkretnej usługi, a więc w przypadku wypożyczenia sprzętu jest imię, nazwisko, adres zamieszkania i numer dokumentu tożsamości. Przy czym po zwrocie sprzętu dobrze jest przypilnować, aby nasze dane osobowe zniknęły z rejestru wypożyczalni – bo zgodnie z art. 17 RODO nie powinny być one dłużej przechowywane niż dla osiągnięcia celu – gdy sprzęt został zwrócony, to cel został osiągnięty, więc dane powinny zostać usunięte.
Wypożyczalnia sprzętu pływającego może natomiast zażądać kaucji pieniężnej – i to jest zgodne z prawem, chociaż z kolei może nastręczać trochę kłopotu wypożyczającemu, bo nie każdy wybiera się nad jezioro z zapasem gotówki, nie zawsze też w pobliżu jest bankomat, który pozwoli na wypłatę potrzebnej kwoty. Ale i tak jest to znacznie bezpieczniejsze niż zostawienie dowodu osobistego w wypożyczalni.
Warto też wiedzieć, że nie zawsze ten, kto żąda okazania naszego dowodu – ma do tego prawo. Dowód należy okazać policjantowi, strażnikowi granicznemu, funkcjonariuszowi SOP, służby więziennej, strażnikowi leśnemu. pracownikowi ochrony, przedstawicielowi zarządcy drogi, pracownikom ZUS, inspekcji handlowej i kontroli skarbowej w czasie pełnienia obowiązków służbowych, czy… sprzedawcy alkoholu. Dowód pokazujemy też pracownikowi hotelu.
Ale pokazać dowód – nie znaczy oddawać go. Tego mogą żądać tylko funkcjonariusze policji i straży granicznej.
