Na poznańskich Winogradach, w rejonie Osiedla Przyjaźni, rozciąga się prawie 6-hektarowy park noszący imię wybitnego architekta Władysława Czarneckiego. Ta przestrzeń rekreacyjna to nie tylko miejsce odpoczynku dla lokalnych mieszkańców, ale także teren o fascynującej przeszłości związanej z rozwojem lotnictwa oraz planowaniem urbanistycznym stolicy Wielkopolski.
Historia miejsca sięga czasów sterowców
Teren obecnego parku ma niezwykłą przeszłość lotniczą. W tym miejscu znajdowała się niegdyś monumentalna hala przeznaczona dla sterowców, wzniesiona w 1913 roku specjalnie dla 140-metrowego Zeppelina Z4. Budowla o wymiarach 170 na 36 metrów i wysokości 28 metrów była potocznie nazywana Cepelinhalą. Stacjonowały w niej między innymi niemiecki LZ 30 Z XI oraz przez krótki okres polski sterowiec o nazwie Lech.
Do dziś w parku można odnaleźć betonowe elementy z metalowymi obręczami – to pozostałości po cumach, do których przywiązywano lądujące sterowce. Teren wokół hali, znany jako Łąka Zeppelinów, odegrał istotną rolę podczas walk o Poznań w końcowej fazie II wojny światowej, gdy pojedynczy niemiecki czołg Tygrys zniszczył tam kilkanaście radzieckich pojazdów pancernych.
Kolebka polskiego lotnictwa wojskowego
Przełomowym momentem w historii tego miejsca był 6 stycznia 1919 roku, kiedy Powstańcy Wielkopolscy zdobyli halę sterowców. Zgromadzony tam sprzęt lotniczy stał się podstawą do utworzenia polskich sił powietrznych. Już 5 maja 1919 roku powstała 1. Polowa Kompania Aeronautyczna pod komendą porucznika Sławomira Bilka.
W Poznaniu działała również Oficerska Szkoła Aeronautyczna, zatwierdzona przez Naczelną Radę Ludową. Szkolenia odbywały się według francuskich instrukcji, ale wykorzystywano niemiecki sprzęt. Obiekt odwiedził między innymi Charles de Gaulle, przyszły prezydent Francji. Pierwszy lot balonu obserwacyjnego Parseval-Sigsfeld odbył się stąd 23 lipca 1919 roku.
Współczesne oblicze parku
Park w dzisiejszej formie powstał pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku, częściowo na gruntach dawnych budynków gospodarczych spółdzielni mieszkaniowej oraz zdewastowanych nieużytkach. Początkowo nosił nazwę Park XXX-lecia PRL, jednak w 2003 roku Rada Miasta Poznania nadała mu imię Władysława Czarneckiego.
Obecnie park zajmuje powierzchnię niemal 58 tysięcy metrów kwadratowych i oferuje mieszkańcom różnorodne formy rekreacji. Znajduje się tu plac zabaw dla dzieci, boisko do piłki nożnej oraz oddana do użytku w 2014 roku siłownia zewnętrzna. Teren położony jest w pobliżu pętli tramwajowej Połabska, częściowo wzdłuż Alei Solidarności, co zapewnia łatwy dostęp komunikacyjny.
Patron – wizjoner rozwoju miasta
Władysław Czarnecki, którego imię nosi park, był architektem o ogromnym wpływie na kształt współczesnego Poznania. Jako profesor Politechniki Poznańskiej i twórca koncepcji przestrzennej miasta, zaprojektował między innymi Miejski Ośrodek Zdrowia przy ulicy Słowackiego oraz kamienicę na rogu Głogowskiej i Berwińskiego.
Pod jego kierownictwem Wydział Rozbudowy Miasta stworzył pierwszy kompleksowy plan rozwoju Poznania, zakładający harmonijny rozwój komunikacji, usług, ośrodków społecznych i terenów zielonych. W ramach tej koncepcji powstał słynny układ klinowo-pierścieniowy miasta z charakterystycznymi „klinami zieleni”.
Podczas II wojny światowej Czarnecki walczył w Armii Poznań, a później w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich. Po wojnie pełnił funkcję naczelnika Wydziału Budownictwa i Architektury w Zarządzie Miasta Poznania do 1950 roku. Kierował także Wyższym Studium Urbanistyki i Planowania Regionalnego w Poznaniu w latach 1956-1962, wykładając również na politechnikach w Poznaniu i Wrocławiu. Zmarł 18 lutego 1983 roku w Pniewach.
Na głównej alejce parku, od strony Alei Solidarności, stoi pomnik z tablicą pamiątkową poświęconą architektowi, ufundowany przez poznańskie Stowarzyszenie Architektów Polskich.
