Dawne melodie ludowe z okolic Kalisza i Koźminka, które przetrwały jedynie w zapisach etnograficznych, zostaną ponownie wykonane przez lokalnych muzyków. Dzięki nowym opracowaniom nutowym zapomniane utwory trafią do repertuaru orkiestr dętych, przywracając pamięć o regionalnych tradycjach muzycznych sprzed ponad 150 lat.
Muzyczne dziedzictwo Oskara Kolberga
Wybrane do projektu utwory to: Zjawiło nam się dziś coś nowego…, Przy onej górze świecą się zorze… oraz O Józefie! Czego chcecie?… Kompozycje te zostały odnalezione w tomach 46 i 23 Dzieł Wszystkich Oskara Kolberga. Badacz zapisał je w XIX wieku, opierając się na przekazach anonimowych mieszkańców regionu.
Jak wyjaśnia Jacek Kapitaniak, inicjator przedsięwzięcia i kapelmistrz Orkiestry Dętej Pożarnej w Chełmcach, pieśni te zniknęły z ludzkiej pamięci, ale przetrwały w notatkach naukowca. Nowe wersje utworów, dostosowane do instrumentów dętych, przygotował Karol Skóra. Według autora inicjatywy, prostota i harmonia tych opracowań najlepiej oddają charakter dawnych pieśni z tego obszaru.
Przekazanie nut i obchody Roku Twórców
Oficjalne wręczenie materiałów muzycznych odbyło się w piątek, 16 października 2026 roku, w sali Ochotniczej Straży Pożarnej w Chełmcach. Wydruki nut przekazali starosta kaliski Jan Adam Kłysz, Marta Wolarz, Jacek Kapitaniak oraz Anna Gałczyńska. W spotkaniu wzięli udział również wikariusz miejscowej parafii ks. Wojciech Kucharzak, prezes OSP Jacek Juszczak oraz burmistrz gminy Opatówek Sebastian Wardęcki.
Podczas wydarzenia, w którym uczestniczyli kapelmistrzowie i członkowie Kapituły, podsumowano dotychczasowe działania w ramach Roku Twórców Kultury i Sztuki Ludowej Ziemi Kaliskiej. Jan Adam Kłysz podkreślił, że w powiecie działa niemal 20 orkiestr dętych, które zrzeszają kilkuset muzyków w różnym wieku. Starosta wskazał na ich kluczową rolę w budowaniu lokalnej tożsamości i integrowaniu pokoleń, zachęcając zespoły do aktywnego udziału w obchodach.
Historia badań nad regionem
Anna Gałczyńska przybliżyła sylwetkę Oskara Kolberga, który odwiedzał ziemię sieradzką i wschodnią Wielkopolskę w 1843, 1853, 1860 oraz 1863 roku. Etnograf, łącząc badania z pracą księgowego w Zarządzie Drogi Warszawsko-Wiedeńskiej, odwiedził m.in. Stawiszyn, Zbiersk i Wieluń.
Efekty tych prac opublikowano w 1890 roku w monografii Kaliskie, a później w 1967 roku w wydaniu „Kaliskie i Sieradzkie” z serii Dzieła Wszystkie Oskara Kolberga wraz z suplementem. Obecnie opieką nad tą spuścizną zajmuje się poznański Instytut im. Oskara Kolberga.