Poznań wdraża działania mające na celu zatrzymanie spadku populacji jerzyków, które redukują liczbę owadów w mieście. Radny Adam Szabelski zwrócił uwagę na problem znikania miejsc lęgowych podczas remontów elewacji i termomodernizacji. W odpowiedzi urzędnicy przedstawili standardy ochrony oraz wyniki dotychczasowych prac, w tym montaż setek budek lęgowych.
Jerzyki tracą miejsca lęgowe
Jerzyki są objęte ochroną gatunkową. W środowisku miejskim redukują liczbę komarów, meszek i much. Mieszkańcy Poznania zauważają, że tych ptaków jest coraz mniej. Główną przyczyną jest zanikanie szczelin i otworów w budynkach, w których ptaki zakładają gniazda. Proces ten nasila się podczas termomodernizacji i remontów elewacji.
Jerzyki spędzają w locie niemal całe życie. Żywią się i śpią w powietrzu, a na ziemię schodzą tylko w okresie lęgowym. Przylatują do Polski z Afryki Południowej na początku maja i odlatują w sierpniu. Każdego roku wracają do tych samych miejsc, co naraża je na utratę siedlisk.
Standardy ochrony w architekturze
W lipcu 2021 roku prezydent Poznania wydał zarządzenie określające zasady ochrony ptaków i nietoperzy w architekturze miejskiej. Dokument nakazuje inwentaryzację budynków przed rozpoczęciem prac budowlanych i remontowych. Wymienia też środki zapobiegawcze, łagodzące oraz kompensacyjne, które mają minimalizować straty wśród chronionych gatunków.
Wydział Klimatu i Środowiska corocznie informuje wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie oraz jednostki miejskie o obowiązujących przepisach. Urzędnicy przypominają, że przed każdym remontem elewacji należy sprawdzić obecność jerzyków lub innych chronionych zwierząt.
Obowiązki inwestorów
Naruszenie zakazów z rozporządzenia Ministra Środowiska i ustawy o ochronie przyrody grozi konsekwencjami. Zabronione jest uszkadzanie siedlisk, gniazd, miejsc rozrodu, wypoczynku czy żerowania chronionych zwierząt. Przy wydawaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych miasto ocenia wpływ inwestycji na przyrodę. W razie potrzeby zobowiązuje inwestora do montażu budek lęgowych.
Reakcja miasta na naruszenia
Wydział Klimatu i Środowiska reaguje na zgłoszenia o potencjalnym naruszeniu przepisów. Pracownicy przeprowadzają wizję lokalną tego samego dnia lub następnego dnia roboczego. Jeśli nieprawidłowości się potwierdzą, sprawa trafia do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Policji, Powiatowego Nadzoru Budowlanego lub Prokuratury Rejonowej.
Montaż budek lęgowych
Od 2023 roku w Poznaniu zainstalowano ponad 600 budek dla jerzyków i innych ptaków. W 2025 roku na budynkach publicznych – m.in. w Szkole Podstawowej nr 66, Zespole Szkół Zawodowych nr 1 oraz Zespole Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1 – powieszono 99 budek dla jerzyków. Kolejne 180 sztuk trafiło do parków i na tereny zielone. Miasto regularnie kontroluje i wymienia budki umieszczone na drzewach.
Działania te mają rekompensować utratę naturalnych miejsc lęgowych. Ochrona ptaków służy naturalnej kontroli owadów, co wpływa na komfort życia mieszkańców.
Edukacja i współpraca
Od 2010 roku miasto prowadzi konkursy dla organizacji pożytku publicznego na zadania z zakresu ochrony przyrody. W 2026 roku wydzielono osobne projekty poświęcone ptakom w mieście. Jeden z nich dotyczy ochrony i odtwarzania siedlisk jerzyka zwyczajnego (Apus apus). Budżet projektu wynosi 50 tysięcy złotych.
Drugi konkurs wspiera edukację ekologiczną poprzez warsztaty, prelekcje i materiały wideo dla dzieci i młodzieży. Działania te mają zwiększyć wiedzę mieszkańców o dzikich zwierzętach w mieście.
Współpraca z uczelnią
Poznań współpracuje z Katedrą Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego. Miasto korzysta z wiedzy ornitologów przy planowaniu działań ochronnych. Eksperci sprawują nadzór terenowy nad inwestycjami, co zapewnia oparcie decyzji na wiedzy przyrodniczej.
