Na Ostrowie Lednickim, wyspie na jeziorze Lednica między Poznaniem a Gnieznem, zachowały się relikty najstarszego w Polsce zespołu pałacowo-sakralnego z czasów Mieszka I. W kaplicy odkryto baseny chrzcielne z X wieku, więc wyspa uchodzi za jedno z prawdopodobnych miejsc chrztu Polski.
Gród pierwszych Piastów
W X wieku na wyspie powstał gród związany z Mieszkiem I i Bolesławem Chrobrym. Stanowił on rezydencję władców oraz jeden z najważniejszych ośrodków administracyjnych i obronnych młodego państwa. Dwa drewniane mosty prowadziły z wyspy – jeden w stronę Poznania, a drugi w stronę Gniezna. Ich pozostałości do dziś znajdują się pod wodą.
Ruiny kamiennego palatium, czyli siedziby księcia, oraz połączonej z nim kaplicy to najcenniejsze zabytki wyspy. Jest to przykład architektury przedromańskiej, której w Polsce zachowało się bardzo niewiele. W posadzce kaplicy archeolodzy znaleźli zagłębienia z drugiej połowy X wieku, które interpretuje się jako baseny, w których udzielano chrztu.
Czy to tu ochrzczono Mieszka
Wielu historyków uważa, że Mieszko I mógł przyjąć chrzest właśnie w tym miejscu. Pracownicy muzeum przyznają jednak, że sprawa nie jest przesądzona. Żadne znane źródło nie wskazuje miejsca tego wydarzenia – kroniki podają jedynie rok 966. Możliwe jest również, że w basenach na Lednicy chrzczono członków dworu lub książąt podległych Mieszkowi.
Ostrów Lednicki pozostaje miejscem silnie związanym z rocznicami chrztu, niezależnie od wyniku tego sporu. W ramach przygotowań do 1050. rocznicy chrztu odbywały się tu m.in. uroczystości wielkosobotnie, a na pobliskich Polach Lednickich co roku spotyka się młodzież podczas Lednicy 2000.
Muzeum, które wyrosło z wykopalisk
Muzeum na Lednicy powstało w 1969 roku jako Muzeum Początków Państwa Polskiego. Obecną nazwę – Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy – otrzymało pięć lat później. Z czasem przybywało mu oddziałów:
- w 1975 roku utworzono Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach, który otwarto dla zwiedzających w 1982 roku,
- w 1985 roku do muzeum dołączył rezerwat archeologiczny w Gieczu z fundamentami niedokończonego palatium z końca X wieku,
- w 1997 roku oddziałem został gród w Grzybowie z pierwszej połowy X wieku, będący jednym z największych w Wielkopolsce.
Okolice jeziora chroni od 1988 roku Lednicki Park Krajobrazowy.
Skansen w Dziekanowicach
Wizytę na wyspie warto połączyć z odwiedzinami w Wielkopolskim Parku Etnograficznym, który leży po drugiej stronie jeziora. Jest to odtworzona XIX-wieczna wieś wielkopolska z dworem, chałupami i gospodarstwami. Można tu zobaczyć m.in. drewniany kościół z Wartkowic z 1719 roku oraz galerię rzeźby ludowej, którą urządzono w młynie przeniesionym z Wierzenicy.
Jak zwiedzać
Na wyspę przeprawia się promem, a przy wsiadaniu pomagają pracownicy muzeum. Bilet normalny na Ostrów Lednicki kosztuje 25 zł, a z audioprzewodnikiem 35 zł. Ulgowy kosztuje 17 zł, a z audioprzewodnikiem 20 zł. Dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie, parking jest darmowy, a bilety do skansenu w Dziekanowicach kosztują tyle samo. Oprowadzanie po wyspie z przewodnikiem to wydatek 200 zł w języku polskim i 250 zł w obcym.
Godziny otwarcia zależą od pory roku, a poza sezonem niektóre oddziały mogą działać w ograniczonym zakresie. Przed wyjazdem należy je sprawdzić pod numerem 61 427 50 10 lub na stronie Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.